كتاب الكتاب الثانى على ابن على فى الجنة . كتاب مسائل الخجندى فيما خالف فيه ابا على . كتاب تأييد مقالة ابى الهذيل فى الحر « 1 » . كتاب المضاهات على برغوث . كتاب التفسير الكبير للقرآن . كتاب فصول الخطاب فى الرد على رجل تنبى بخراسان . كتاب النهاية فى الاصلح على ابى على و نقضه عليه الصميرى . كتاب الكلام فى الامه « 2 » على بن قتيبة . كتاب النقض على الرازى فى علم الالهى . متكلمانى كه در دوره بلخى بودند ابو بكر الجلنانى « 3 » و ابو اسحاق الواهبى صميرى ابو عبد اللّه محمد بن عمر الصميرى ، از مردم صميره و از معتزليان بصره بود و خود را از شاگردان ابو على جبانى مىدانست و پس از ابو على بمقام رياست رسيد . زيرا سن او هم در حدود سن و سال ابو على بود و در سال سيصد و پانزده وفات يافت . از ابو على نقل شده كه مىگفته است ، شيخ ما ابو عبد اللّه . و ابو سعيد سيرافى علم كلام را از او آموخته ، و بر ابو بكر بن اخشيد سمت استادى داشته ، و اين كتابها از اوست : كتاب المسائل و الجوابات له . كتاب نقض كتاب ابن الروندى فى الطبائع . كتاب نقض كتاب البلخى المعروف بكتاب النهاية فى الاصلاح على ابى على الجبائى باهلى ابو عمر محمد بن عمر بن سعيد باهلى بصرى از مردم باهله « 4 » ولادت و تربيتش در بصره بود و كلام را بر مذهب بصريان به خوبى مىدانست و از قاضيانى بود كه متكلمان در محضرش حاضر مىشدند و گويند ابو على نيز حضور بهم مىرسانيد و از خوش‌بيانى و رقت‌انگيزى بيانات و حكاياتش مردم و متكلمان بگريه مىافتادند . و اين كتابها از اوست : كتاب اعجاز القرآن . كتاب الاصول فى التوحيد . كتاب التوحيد مفرد عن الاصول . احمد بن يحيى المنجم « 5 » ابو الحسن احمد بن يحيى بن على بن يحيى بن ابو منصور منجم ، در ادب بسيار خوب و در كلام دانشمند و در كلام و سائر ادبيات تأليفاتى دارد و ما در اخبار ندماء شرح حال او را

--> ( 1 ) در متن بىنقطه ( 2 ) احتمال دارد فى الامامة باشد . ( 3 ) در متن به همين‌گونه است ( 4 ) باهله از قبيله معن در سحال جزيرة العرب كشتزارهائى داشتند بعد ببصره آمدند ( اعلام المنجد ) ( 5 ) ر . ك . ص 238 ضمن ترجمه يحيى بن على منجم و ص 426 ضمن ترجمه طبرى .